wernisaż
Marcin Sutryk
Całe światło błękitnieje
7 listopada 2026 godz.18.00
wstęp wolny
wystawa czynna do 17 listopada 2026
sala klubowa poziom -1
Całe światło błękitnieje
Toda a luz se azula
Lizbonę można czytać ze ścian. Azulejos — ceramiczne płytki zdobiące fasady kamienic, wnętrza kościołów i przestrzenie publiczne — tworzą szczególny język pamięci. Zapisują historię, ale także codzienność: zmieniające się gusta, społeczne hierarchie, spotkania kultur i ludzką potrzebę nadawania światu formy. Współtworzą charakter miasta, organizują jego przestrzeń i utrwalają wyobrażenia o przeszłości. Pokazują zarazem, że ornament, choć często traktowany jako dekoracja, może być czymś znacznie więcej — świadectwem kulturowych przemian i śladem wędrówki idei.
Błękit, który stał się jednym z rozpoznawalnych znaków Portugalii, kryje historię dalekich podróży, zapożyczeń i spotkań odległych tradycji. Nie jest więc wyłącznie lokalnym wyróżnikiem, lecz efektem przenikania się różnych estetyk i sposobów widzenia. Azulejos przypominają, że tożsamość jest procesem, w którym to, co własne, kształtuje się również pod wpływem tego, co przychodzi z zewnątrz. Tradycja nie jest zatem nieruchomym dziedzictwem, lecz strukturą podlegającą nieustannym przekształceniom.
Nie interesuje mnie jednak rekonstrukcja portugalskiego ornamentu. Traktuję go raczej jako impuls do podjęcia własnego problemu malarskiego: co dzieje się z obrazem, kiedy porządek zaczyna się poruszać, geometria traci stabilność, a kolor przestaje być jedynie wypełnieniem formy? Interesuje mnie chwila, w której układ przestaje być oczywisty, granice zaczynają się zacierać, a powierzchnia ujawnia swoją wewnętrzną dynamikę. Powtórzenie nie prowadzi tu do mechanicznej regularności. Przeciwnie — staje się sposobem budowania napięcia, w którym niewielkie przesunięcie może naruszyć równowagę całości i otworzyć ją na nowe odczytania.
Ornament postrzegam jako strukturę, która może przekraczać własne granice. Jego rytm przywołuje zarówno architektoniczny porządek, jak i ruch fal czy powracanie wspomnień. Obraz staje się w tej perspektywie przestrzenią ścierania się przeciwieństw — kontroli i przypadku, trwałości i przemijania, regularności i zakłócenia. Nie oferuje ostatecznego rozwiązania, lecz pozwala obserwować, jak znaczenie rodzi się z relacji między elementami.
Tytuł wystawy pochodzi z wiersza Sophii de Mello Breyner Andresen. Zdanie „Toda a luz se azula” — całe światło błękitnieje — odbieram jako zapis przemiany percepcji. Nie chodzi jedynie o świat, który przybiera określoną barwę, lecz o zmianę sposobu, w jaki go doświadczamy. Światło nie tylko odsłania formę, ale samo staje się jej częścią. Błękit przestaje być właściwością pojedynczego przedmiotu, a zaczyna kształtować przestrzeń obrazu, wpływać na relacje między jego elementami i określać sposób, w jaki wchodzimy z nim w kontakt.
„Całe światło błękitnieje” nie jest więc opowieścią o Portugalii, lecz próbą zbudowania własnego języka malarskiego w spotkaniu z jej wizualną pamięcią. To poszukiwanie momentu, w którym ornament przestaje pełnić funkcję dekoracji, geometria traci pozorną nieruchomość, a kolor staje się siłą organizującą obraz. Interesuje mnie porządek, który nie zamyka formy, lecz pozwala jej pozostawać w ruchu — podobnie jak spojrzeniu, które nigdy nie wyczerpuje tego, na co patrzy.
Marcin Sutryk – doktor sztuk plastycznych, adiunkt na Wydziale Sztuki, Uniwersytetu w Siedlcach, malarz i kurator. W swojej twórczości koncentruje się na relacjach między kolorem, strukturą obrazu i rytmem kompozycji, budując malarskie narracje balansujące między abstrakcją a wizualnym śladem doświadczenia. Jego praktyka artystyczna opiera się na dialogu między tradycją a współczesnym językiem malarstwa, łącząc wrażliwość formalną z eksperymentem i refleksją nad obrazem.
Autor wystaw indywidualnych oraz uczestnik projektów artystycznych w kraju i za granicą. Od 2022 roku pełni funkcję kuratora A _ Galerii UwS, realizując program wystawienniczy poświęcony współczesnym zjawiskom w sztuce.
