„Formy podstawowe” są cyklem wystaw i działań realizowanych przez MSN i Fundację EFC od 2021 roku. W każdym roku szkolnym powstają dzieła sztuki w różnych formatach: instrukcji, gier, partytur i obiektów, które są używane w szkołach, domach kultury i bibliotekach w całej Polsce.
„Formy podstawowe” to cykliczny program edukacyjny dla uczennic i uczniów klas IV–VIII szkoły podstawowej, realizowany wspólnie przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Fundację EFC. Każda edycja opiera się na nowym zestawie dzieł – instrukcji, gier, partytur, obiektów i innych form artystycznych – które tworzą „uśpioną” wystawę. Może ona zostać „obudzona” w dowolnym kształcie, nadanym przez dzieci we współpracy z nauczycielkami i nauczycielami oraz zespołem edukacyjnym Muzeum.
W roku szkolnym 2025/2026 odbędzie się piąta edycja programu. Do realizacji nowych prac zostali zaproszeni artyści i artystki z Polski i zagranicy: Mirosław Bałka, Neha Choksi, Alicja Czyczel, Józef Gałązka, kolektyw The Vessel, Yuki Okumura, Philippe Parreno, Weronika Zalewska i Ewelina Węgiel, Abbas Zahedi. Projektantem pudełka jest architekt Zygmunt Borawski.
Zapakowane w specjalnie zaprojektowane pudełko dzieła i instrukcje artystek i artystów trafiają do wybranych w otwartej rekrutacji szkół na Mazowszu.
Idea „Form podstawowych”, zestawu ćwiczeń artystycznych i obiektów zamkniętych w przenośnym pudełku, wywodzi się z tradycji awangardy XX wieku. Program nawiązuje m.in. do działań Marcela Duchampa i jego „walizkowej” wystawy, a także do „Fluxkits” – pudełek tworzonych przez artystów związanych z ruchem Fluxus, które zawierały partytury, modele, nagrania, gry, puzzle i szablony. „Formy podstawowe” czerpią także z eksperymentów konceptualnych i edukacyjnych XX i XXI wieku, takich jak „Pure Consciousness” – cykl wystaw w przedszkolach autorstwa On Kawary z 1998 roku. Obrazy tego japońskiego konceptualisty służyły dzieciom jako narzędzia wspomagające naukę dni tygodnia i cyfr.
Program „Formy podstawowe” powstaje pod opieką kuratorską Sebastiana Cichockiego i Heleny Czerneckiej, we współpracy z Martą Przybył, Martą Wójcicką, Agnieszką Błaszczyńską, Agnieszką Gwiazdowicz, Anną Łukawską-Adamczyk, Jakubem Drzewieckim i Anną Grajewską.
